SARMy – co to jest i jak działają?
SARM (Selective Androgen Receptor Modulator) to selektywny modulator receptora androgenowego — związek niesteroidowy, który wiąże się z tym samym receptorem co testosteron, ale działa tkankowo wybiórczo. W badaniach przedklinicznych SARM-y wykazują silne powinowactwo do receptorów w tkance mięśniowej i kostnej przy znacznie słabszym oddziaływaniu na prostatę, skórę i mieszki włosowe. Żaden SARM nie został dotąd zarejestrowany jako lek w Unii Europejskiej ani w USA — wszystkie pozostają substancjami badawczymi, a od 2008 roku cała grupa figuruje na liście zakazanych WADA.
Spis Treści
W skrócie
- Nazwa: selektywne modulatory receptora androgenowego
- Budowa: związki niesteroidowe — nie mają szkieletu steroidowego
- Zasada działania: selektywność tkankowa — mięśnie i kości tak, prostata w mniejszym stopniu
- Najlepiej zbadany: Ostarine (MK-2866, enobosarm) — badania kliniczne fazy III
- Status: substancje badawcze, zakazane przez WADA od 2008 r.
Co to są SARMy?
SARM-y to grupa związków chemicznych opracowanych w latach 90. XX wieku jako odpowiedź na ograniczenia terapii testosteronem. Skrót pochodzi od angielskiego Selective Androgen Receptor Modulator, czyli selektywny modulator receptora androgenowego.
Idea była następująca: testosteron i jego pochodne działają na receptory androgenowe w całym organizmie — stąd zarówno wzrost masy mięśniowej, jak i skutki dotyczące prostaty, skóry czy układu sercowo-naczyniowego. SARM-y zaprojektowano tak, aby wiązały się z receptorem androgenowym w sposób wywołujący odmienną zmianę konformacyjną, która w różnych tkankach uruchamia różne zestawy genów.
Kluczowa różnica względem sterydów anaboliczno-androgennych: SARM-y nie mają budowy steroidowej. Nie są pochodnymi cholesterolu i nie ulegają aromatyzacji do estradiolu ani konwersji do dihydrotestosteronu (DHT). Więcej o samej różnicy między grupami związków w tekście czy peptydy to sterydy.
Jak działają SARMy?
Receptor androgenowy to białko wewnątrzkomórkowe. Gdy zwiąże się z ligandem — testosteronem lub SARM-em — zmienia kształt, przemieszcza się do jądra komórkowego i przyłącza do określonych sekwencji DNA, uruchamiając transkrypcję genów.
Selektywność tkankowa SARM-ów wynika z dwóch mechanizmów opisywanych w literaturze:
- Odmienna konformacja receptora. Kształt kompleksu receptor–SARM różni się od kompleksu receptor–testosteron, przez co rekrutowane są inne białka koaktywatorowe. Zestaw dostępnych koaktywatorów jest różny w różnych tkankach.
- Brak konwersji enzymatycznej. Testosteron w prostacie jest przekształcany przez 5-alfa-reduktazę do znacznie silniejszego DHT, co wzmacnia efekt androgenny w tej tkance. SARM-y nie są substratem dla tego enzymu, więc ich działanie w prostacie nie ulega wzmocnieniu.
W praktyce oznacza to profil, który w modelach zwierzęcych opisuje się współczynnikiem anaboliczno-androgennym — dla części SARM-ów sięga on wartości kilkunastokrotnych na korzyść działania anabolicznego, podczas gdy dla testosteronu wynosi około 1:1.
Jakie są rodzaje SARM-ów?
W obiegu badawczym funkcjonuje kilkanaście związków. Poniżej najczęściej opisywane w literaturze:
| Związek | Kod | Etap badań | Pierwotne zastosowanie badawcze |
|---|---|---|---|
| Ostarine / enobosarm | MK-2866, GTx-024 | Faza III (zakończona) | Kacheksja nowotworowa, sarkopenia |
| Andarine | S-4, GTx-007 | Faza I/II (przerwana) | Łagodny przerost prostaty, osteoporoza |
| Ligandrol | LGD-4033 | Faza I | Utrata masy mięśniowej |
| S-23 | S-23 | Przedkliniczny | Męska antykoncepcja hormonalna |
| YK-11 | YK-11 | Przedkliniczny (in vitro) | Modulacja miostatyny — pochodna steroidowa |
Warto zauważyć, że YK-11 nie jest klasycznym SARM-em — ma budowę steroidową (pochodna DHT) i jest często zaliczany do tej grupy jedynie umownie. Jego badany mechanizm dotyczy hamowania miostatyny, białka ograniczającego wzrost mięśni.
Co NIE jest SARM-em, choć tak bywa sprzedawane?
To jedno z najczęstszych nieporozumień w tej kategorii. Kilka popularnych związków oznaczanych w handlu jako „SARM-y” w ogóle nie działa na receptor androgenowy:
| Związek | Rzeczywista klasa | Punkt uchwytu |
|---|---|---|
| Cardarine (GW-501516) | Agonista PPAR-delta | Receptor jądrowy PPARδ — metabolizm kwasów tłuszczowych |
| Stenabolic (SR9009 / SR9011) | Agonista Rev-Erb | Białka rytmu dobowego, biogeneza mitochondriów |
| MK-677 (Ibutamoren) | Sekretagog hormonu wzrostu | Receptor greliny (GHS-R) — wydzielanie GH |
| SLU-PP-332 | Agonista ERR | Receptory ERR — metabolizm tlenowy |
Rozróżnienie ma znaczenie praktyczne: skoro te związki nie wiążą się z receptorem androgenowym, nie wpływają też bezpośrednio na oś hormonalną w sposób typowy dla SARM-ów. Szczegóły działania MK-677 opisaliśmy w osobnym tekście: MK-677 (Ibutamoren) — co to jest i czy blokuje oś.
Co wykazały badania kliniczne nad SARM-ami?
Najdalej zaawansowany jest enobosarm (Ostarine, MK-2866), rozwijany przez firmę GTx. W badaniu fazy II z udziałem 120 zdrowych osób starszych, opublikowanym w 2011 roku, 12 tygodni podawania 3 mg dziennie wiązało się ze wzrostem beztluszczowej masy ciała o około 1,4 kg względem placebo oraz poprawą wyniku testu wstawania z krzesła.
Badania fazy III w kacheksji nowotworowej (program POWER) wykazały wzrost beztluszczowej masy ciała, ale nie osiągnęły współgłównego punktu końcowego dotyczącego sprawności fizycznej. Enobosarm nie uzyskał w efekcie rejestracji.
Andarine (S-4) przerwano na wczesnym etapie — u części uczestników występowały zaburzenia widzenia, w szczególności żółtawy odcień obrazu, związane z powinowactwem substancji do receptorów w siatkówce.
S-23 i YK-11 nie były nigdy badane u ludzi. Cała dostępna wiedza o nich pochodzi z badań na gryzoniach i z hodowli komórkowych.
Czy SARM-y są legalne?
W Unii Europejskiej żaden SARM nie posiada rejestracji jako produkt leczniczy ani dopuszczenia jako składnik suplementu diety. Obrót prowadzony jest w kategorii odczynników do celów badawczych, z zastrzeżeniem, że substancje nie są przeznaczone do spożycia przez ludzi.
W sporcie sytuacja jest jednoznaczna: SARM-y figurują na Liście Substancji i Metod Zabronionych WADA od 2008 roku, w kategorii S1.2 (inne środki anaboliczne). Zakaz obowiązuje przez cały rok, zarówno w okresie startowym, jak i poza zawodami. Cardarine i Stenabolic figurują osobno w kategorii S4.5 jako modulatory metaboliczne.
Amerykańska FDA wielokrotnie wydawała ostrzeżenia dotyczące SARM-ów sprzedawanych jako suplementy, wskazując na ryzyko uszkodzenia wątroby i zdarzeń sercowo-naczyniowych oraz na rozbieżności między deklarowanym a rzeczywistym składem preparatów.
Jakie SARM-y znajdziesz w Peptydy-Sklep?
W kategorii SARMy dostępne są:
- Ostarine MK-2866 10 mg, 100 tabletek — najlepiej przebadany związek z grupy, 150 zł
- S-23 10 mg, 50 tabletek — 150 zł
- Myostine YK-11 10 mg, 50 tabletek — 130 zł
- Cardarine GW-501516 10 mg, 50 tabletek — agonista PPARδ, 150 zł
- SR9011 Stenabolic 10 mg, 50 tabletek — agonista Rev-Erb, 220 zł
- SLU-PP-332 250 µg, 50 tabletek — agonista ERR, 200 zł
Który związek jest badany w jakim kontekście — rozkładamy w zestawieniu jakie SARM-y na masę, a jakie na redukcję.
Najczęstsze pytania o SARMy
Co to są SARMy?
SARM-y to selektywne modulatory receptora androgenowego — niesteroidowe związki wiążące się z tym samym receptorem co testosteron, ale działające wybiórczo tkankowo. W badaniach silniej oddziałują na tkankę mięśniową i kostną niż na prostatę czy skórę.
Czym SARM-y różnią się od sterydów?
SARM-y nie mają budowy steroidowej, nie są pochodnymi cholesterolu i nie ulegają aromatyzacji do estradiolu ani konwersji do DHT. Sterydy anaboliczno-androgenne działają na receptory androgenowe w całym organizmie, bez selektywności tkankowej.
Czy SARM-y są legalne w Polsce?
Żaden SARM nie jest w Unii Europejskiej zarejestrowany jako lek ani dopuszczony jako składnik suplementu diety. Obrót odbywa się w kategorii substancji do celów badawczych, nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi.
Czy SARM-y są wykrywalne w testach antydopingowych?
Tak. SARM-y znajdują się na liście WADA od 2008 roku w kategorii S1.2 i są rutynowo wykrywane w badaniach moczu metodą spektrometrii mas. Zakaz obowiązuje przez cały rok.
Który SARM jest najlepiej przebadany?
Najwięcej danych dotyczy Ostarine (MK-2866, enobosarm), który przeszedł badania kliniczne do fazy III włącznie. W badaniu fazy II u osób starszych 3 mg dziennie przez 12 tygodni wiązało się ze wzrostem beztluszczowej masy ciała o około 1,4 kg względem placebo.
Czy Cardarine to SARM?
Nie. Cardarine (GW-501516) jest agonistą receptora PPAR-delta i nie wiąże się z receptorem androgenowym. W handlu bywa zaliczana do SARM-ów umownie, ale należy do zupełnie innej klasy związków.
Doustne związki steroidowe, z którymi SARM-y bywają mylone, omówiliśmy osobno: sterydy doustne (orale) – jak działają i jakie niosą ryzyko.
Materiał ma charakter wyłącznie informacyjny i edukacyjny. Wszystkie omawiane substancje przeznaczone są do celów badawczych i laboratoryjnych — nie są produktami leczniczymi ani suplementami diety i nie są przeznaczone do spożycia przez ludzi. Tekst nie stanowi porady medycznej. Opracowanie: Redakcja Peptydy-Sklep, na podstawie publikacji z baz PubMed, komunikatów FDA i Listy Zabronionej WADA 2026. Aktualizacja: 30.06.2026.
